Uitkomsten onderzoek: Wandelen en fietsen op de Groene Loper

29 juli 2024

Verschillende gebruikers met elk een eigen tempo.

De gebruikers zelf hadden al zo hun eigen inzichten en ervaringen. Nu is er ook onafhankelijk onderzoek uitgevoerd. Dit toont aan dat de motieven van fietsers en wandelaars om gebruik te maken van het middenpad van de Groene Loper zeer verschillend zijn. Ze willen recreëren, gaan naar het werk, doen boodschappen, brengen kinderen naar school en gaan op bezoek bij vrienden.  Dat allemaal in een eigen tempo. De meeste fietsers en wandelaars ervaren het middenpad als prettig. Beduidend meer wandelaars ondervinden hinder van fietsers dan andersom. Zij zien de snelle fietsers liever op de rijbaan. Fietsers voelen zich veiliger op het middenpad. Op de rijbaan voelen ze zich opgejaagd door auto’s die te hard rijden. 

Opbouw onafhankelijk onderzoek

Het onafhankelijk onderzoek is vastgelegd in het rapport ‘Wandelen en fietsen op de Groene Loper’.  De onderzoekers en betrokken specialisten hebben een enquête gehouden onder wandelaars en fietsers. Ze zijn op locatie geweest om een schouw te doen en hebben op verschillende dagen en tijdstippen filmpjes laten maken. Hun rapport doet verslag van de schouw, de enquête en de eerste vertaling hiervan naar denkrichtingen voor het stimuleren van het gewenste gedrag. 

Samenvatting

Op deze websitepagina staat een samenvatting. Je bent van harte uitgenodigd om het hele rapport zelf te lezen, of door te bladeren op de punten die jij belangrijk vindt. Het rapport is overzichtelijk samengesteld en omvat 20 pagina’s. Je kunt dit rapport aanvragen via het formulier onderaan de pagina.

Conclusies op basis van schouw

De onderzoekers zijn op locatie geweest om een schouw te doen en hebben op verschillende dagen en tijdstippen filmpjes laten maken. 

    • Het valt mee met de drukte op het middenpad van de Groene Loper. Het middenpad van de Groene Loper is zodanig breed dat de geschouwde aantallen fietsers en voetgangers elkaar nergens echt in de weg zitten. De ruimte op het middenpad draagt bij aan de (psychologische) beleving dat het een veilig en rustig pad is.
    • De rijbaan is eigenlijk te smal om fietsers te mengen met het autoverkeer. Hier werkt de breedte van de rijbaan omgekeerd. Een smalle rijbaan draagt bij aan de (psychologische) beleving dat de weg drukker en minder veilig is. Een fietser zou daardoor minder geneigd kunnen zijn om de rijbaan te gebruiken.
    • Het wegdek van het middenpad is in slechte staat.
    • Fietsers worden door de inrichting van aansluitende wegen naar het middenpad geleid.
    • Scooters mogen niet op het middenpad, met uitzondering van een klein deel van het middenpad (op het moment van schouwen). Dit is verwarrend. Scooters gebruiken over de gehele lengte het middenpad wel.
    • Er lijkt nog niet duidelijk gekozen te zijn waar (snelle) fietsers zich moeten bevinden. De meeste kiezen daarom voor het middenpad (dat lijkt voor hen het meest veilig).

Enquête onder gebruikers van het middenpad van de Groene Loper

    • In de periode van 27 mei tot en met 9 juni 2024
    • In totaal zijn er 2.238 enquêtes ingevuld
    • 57% van de enquêtes is vanuit fietsers ingevuld, 35% van de enquêtes is vanuit wandelaars ingevuld. 8% heeft ‘overig’ aangeklikt en maakt gebruik van de auto, scooter of scootmobiel.

    Communicatiekanalen

    • Gemeentelijke bewonersbrief huis-aan-huis bezorgd
    • Zuid-Limburg Bereikbaar panel (deelnemers: bewoners, forenzen, bezoekers en studenten over bereikbaarheid, verkeer en reisgedrag)
    • Advertentie in online krant De Nieuwe Ster Maastricht
    • Overige (social media) kanalen van gemeente en Zuid-Limburg Bereikbaar
    • De meeste wandelaars en fietsers weten wie gebruik mag maken van het middenpad.
    • Meeste twijfel bestaat over scooters en bromfietsers.
    • Niet alle fietsers weten dat ze ook op de rijbaan mogen fietsen. Niet alle automobilisten weten dat ze ook fietsers op de rijbaan kunnen tegenkomen.

    Meer informatie over waar mag je wandelen en fietsen op de Groene Loper?

    • Wandelaars zien snelle fietsers wat liever naar de rijbaan verdwijnen, voelen zich wat vaker onveiliger en vinden vaker dat fietsers te hard rijden
    • Fietsers voelen zich veiliger op het middenpad

  • In het rapport schrijven de verkeerspsychologen en onderzoekers: “Dat mensen zich niet optimaal veilig voelen op het middenpad (subjectieve veiligheid) heeft wel tot gevolg dat men beter oplet, hetgeen gunstig is voor de algehele (objectieve) verkeersveiligheid. Naarmate een verkeerssituatie veiliger voelt gaan gebruikers minder goed opletten en vice versa. Enige mate van attentie op voorbijkomende fietsers door voetgangers en attentie op voetgangers door fietsers, is gewenst. Het is daarom niet wenselijk het verkeer op de Groene Loper zodanig te reguleren dat iedereen denkt er helemaal ongestoord gebruik van te kunnen maken en daardoor niet meer oplet. Het is immers een ruimte voor gezamenlijk gebruik en dat vraagt een beetje aandacht voor elkaar.”

    • Het merendeel van de fietsers (70%) ervaart het als prettig om op het middenpad te fietsen. De meeste gaan naar het werk of zijn recreatief op pad.
    • Het merendeel van de wandelaars (68%) ervaart het middenpad als prettig. Ze komen vooral om te recreëren en om boodschappen te doen. 
    • De helft van de fietsers ondervindt hinder van wandelaars in groepen en wandelaars met onverwachte bewegingen.
    • Bijna driekwart van de wandelaars ervaart hinder van fietsers op het middenpad. Zij vinden dat fietsers te hard rijden en plotseling van richting kunnen veranderen en niet opletten. 
    • Fietsers die te hard rijden, vooral e-bikes en speed pedelecs, waardoor ze nauwelijks te horen zijn en voor schrikreacties zorgen. Speed pedelecs zijn overigens verboden op het middenpad.
    • Onvoorspelbaar gedrag van fietsers, zoals plotseling van richting veranderen of dichtbij inhalen, wat gevaarlijke situaties kan opleveren.
    • Fietsers die niet opletten en met hun mobiele telefoon bezig zijn, waardoor ze onoplettend zijn en risico's veroorzaken.
    • Gebrek aan ruimte op het middenpad, vooral tijdens spitsuren of wanneer het druk is met zowel fietsers als voetgangers.
    • Gebrek aan duidelijke verkeersregels en handhaving, waardoor fietsers en voetgangers ongeorganiseerd door elkaar bewegen.

Aanbevelingen en denkrichtingen

Op basis van de schouw en de resultaten uit de enquête komen de onderzoekers tot een aantal denkrichtingen voor een (voorlichtings)campagne of gedragsinterventies om (het gevoel van) de veiligheid op het middenpad van de Groene Loper te verbeteren en tegemoet te komen aan de grote diversiteit van gebruikers met verschillende snelheden op het middenpad. 

  • Bijvoorbeeld door:

    • Snelle fietsers op de rijbaan
    • Maximum snelheid voor fietsers op het middenpad.

    Of: 

    Splitsing van middenpad in ‘rustpad’ waar je ongestoord kunt wandelen en fietsers niet komen en een ‘haastpad’ voor zowel wandelaars en fietsers. Beide weten dat ze op het ‘haastpad’ rekening moeten houden met elkaar. 

    Of:

    Smal wandelpad voor voetgangers in/bij de groenstrook 

    • ‘Weet waar je wie kunt aantreffen’
    • Extra aandacht voor automobilisten
    • Handhaving op scooters en brommers die op het middenpad rijden.

  • “Uit de enquête blijkt dat mensen in grote lijnen weten wie er wel of niet gebruik mag maken van het middenpad. Toch zijn er een aantal twijfelgevallen en zijn mensen er zelf nog niet zo van overtuigd dat het duidelijk is wie er gebruik van mag maken (of wordt dat bewust genegeerd). Een insteek kan zijn om te werken aan die bewustwording. Denk hierbij aan een (voorlichtings)campagne ‘weet waar je wie kunt aantreffen’, borden met een duidelijke verdeling van wie waar mag komen (het liefst zo simpel mogelijk gevisualiseerd en zo min mogelijk tekst), een (voorlichtings)campagne voor meer onderling begrip en bovendien meer handhaving op scooters en brommers die op het middenpad rijden. Een extra kanttekening hierbij is dat de automobilisten daar ook in meegenomen moeten worden. Want als we willen dat de (snelle) fietsers vaker voor de rijbanen kiezen zullen ook zij zich daar veilig en welkom moeten voelen. Automobilisten hebben daar net zo goed een verantwoordelijkheid in. Eventueel kan er ook meer snelheidsaanduiding voor automobilisten worden toegevoegd, zodat de 30 km/u niet te missen is.”

  • Op het middenpad in het weekend insteken op recreatie. Bij haast naar de rijbaan.

    De onderzoekers  geven het volgende in overweging: “Om elke gebruiker een plek te geven, kun je denken aan het scheiden van gebruikers en snelheden door het middenpad anders in te richten (zie het eerste kopje). Je kunt de verschillende doelgroepen ook faciliteren door te scheiden in tijd. Zo zou je het middenpad er anders uit kunnen laten zien in het weekend dan doordeweeks, waarbij je in het weekend meer insteekt op recreatie en doordeweeks meer insteekt op het functionele gebruik (bijv. werk). Denk hierbij aan verschillende (dynamische) bebording en een verschil in look and feel tijdens de spits en de rest van de dag en/of het weekend. Een dergelijke oplossing is misschien wat bewerkelijk en er moet gekeken worden wat realistisch en haalbaar is. Maar misschien zijn er creatieve oplossingen te bedenken.”

  • (Snelle) fietsers naar de rijbaan? 

    • Zorg voor  informatie langs de rijbaan voor fietsers.
    • Maak minder aantrekkelijk voor fietsers om meteen voor het middenpad te kiezen
    • Maar de rijbaan aantrekkelijker voor de (snelle fietsers

    De onderzoekers stellen: “De rijbanen verbreden heeft een averechts effect, dan zal het autoverkeer harder gaan rijden. Onderzoek heeft aangetoond dat op bredere wegen harder wordt gereden.” 

  • Tegelijkertijd:

    … gezamenlijk gebruik zorgt voor extra alertheid.

Teveel regels zorgen voor schijnveiligheid

  • “Dat mensen zich niet optimaal veilig voelen op het middenpad (subjectieve veiligheid) heeft wel tot gevolg dat men beter oplet, hetgeen gunstig is voor de algehele (objectieve) verkeersveiligheid. Naarmate een verkeerssituatie veiliger voelt gaan gebruikers minder goed opletten en vice versa. Enige mate van attentie op voorbijkomende fietsers door voetgangers en attentie op voetgangers door fietsers, is gewenst. Het is daarom niet wenselijk het verkeer op de Groene Loper zodanig te reguleren dat iedereen denkt er helemaal ongestoord gebruik van te kunnen maken en daardoor niet meer oplet. Het is immers een ruimte voor gezamenlijk gebruik en dat vraagt een beetje aandacht voor elkaar.”

Hoe verder?

Het rapport ‘Wandelen en fietsen op de Groene Loper’ is de basis voor het bedenken en uitwerken van een doelgroepgerichte (voorlichtings)campagne en acties voor het stimuleren van het gewenste verkeersgedrag. Het projectteam werkt hiervoor samen met een ‘meedenkgroep’ uit de buurt. Streven is om oktober/november hier meer over te kunnen vertellen. Ook verwacht in de tweede helft van dit jaar: analyse hoeveel auto’s en fietsers op de rijbanen rijden en hoe hard de auto’s rijden. En het plan voor extra veiligheidsmaatregelen op de kruispunten en oversteekplaatsen. Dit plan wordt ter goedkeuring voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders. De uitvoering ervan is gepland in 2025. 

Achtergrond communicatie- en gedragsaanpak en betrokken specialisten

Team Mobiliteit van gemeente Maastricht heeft programmabureau Zuid-Limburg Bereikbaar de opdracht gegeven een communicatie- en gedragsaanpak te ontwikkelen voor het stimuleren van veilig wandelen en fietsen op het middenpad van de Groene Loper. 

Zuid-Limburg Bereikbaar is een netwerkorganisatie en werkt voor het gebruikersonderzoek samen met de onafhankelijke verkeersspecialisten mobiliteitsadviesbureau XTNT en voor de communicatie- en gedragsaanpak met Fama Volat. Dit marketing- en communicatiebureau zet haar landelijke expertise in op o.a. sociale psychologie, gedragswetenschap en creativiteit. 

Het projectteam werkt samen met een meedenkgroep die voortgekomen is uit de ateliersessies over verkeersveiligheid die eind 2023 hebben plaatsgevonden. 

Uiteindelijk is het aan de gemeente Maastricht om op basis van alle gesprekken, inzichten en haalbaarheid de uiteindelijk, te realiseren oplossingen te kiezen.

  • Maastricht werkt aan het bevorderen van de verkeersveiligheid voor de gebruikers van de Groene Loper tussen de Geusselt en de John F. Kennedysingel. Daarom 

    • is de 30 km zone voor automobilisten ingevoerd
    • wordt gewerkt aan een plan (website gemeente Maastricht) om in 2025 extra veiligheidsmaatregelen te realiseren vooral op kruispunten en oversteekplaatsen.
    • zijn in juni voor de tweede keer fietsers en auto’s geteld op de rijbanen. En is gemeten hoe hard auto’s rijden. Deze gegevens worden momenteel geanalyseerd. Naar verwachting kunnen de resultaten eind augustus bekend worden gemaakt. 
Wandelaars met honden op de middenstrook van de Groene Loper